مراحل دمونتاژ و مونتاژ شیرآلات صنعتی
مقدمه
شیرآلات صنعتی در بسیاری از صنایع استفاده میشوند. پالایشگاهها، پتروشیمیها، نیروگاهها و صنایع نفت و گاز به این تجهیزات نیاز دارند.
شیرآلات نیز مانند هر تجهیز صنعتی، به تعمیر و نگهداری نیاز دارند. گاهی یک شیر باید برای تعمیر بهطور کامل باز شود.
در این شرایط، دمونتاژ شیر انجام میشود. پس از تعمیر نیز قطعات دوباره در جای خود قرار میگیرند.
این فرایند را مونتاژ شیرآلات صنعتی مینامند.
دمونتاژ و مونتاژ صحیح اهمیت زیادی دارد. زیرا یک اشتباه کوچک میتواند باعث نشتی یا خرابی شیر شود.
دمونتاژ شیرآلات صنعتی چیست؟
دمونتاژ به معنی باز کردن شیر و جدا کردن قطعات آن است.
هدف اصلی این کار، دسترسی به قطعات داخلی شیر است. قطعات پس از باز شدن میتوانند بررسی، تعمیر یا تعویض شوند.
روش دمونتاژ برای همه شیرها یکسان نیست.
برای مثال، ساختار شیر توپی با شیر پروانهای متفاوت است. شیر کشویی نیز روش باز کردن خاص خود را دارد.
بنابراین، نوع شیر باید قبل از شروع کار مشخص شود.
مراحل دمونتاژ شیرآلات صنعتی
۱. بررسی مشخصات شیر
ابتدا مشخصات شیر را بررسی کنید.
این اطلاعات معمولاً روی پلاک شیر درج میشوند.
مهمترین مشخصات عبارتاند از:
- نوع شیر
- سایز شیر
- کلاس فشاری
- جنس بدنه
- جنس تریم
- نوع اتصال
- شماره سریال
- نام سازنده
این اطلاعات در انتخاب روش تعمیر اهمیت زیادی دارند.
۲. ایمنسازی شیر
ایمنی قبل از هر کاری اهمیت دارد.
ابتدا باید شیر از خط فرایندی ایزوله شود. سپس فشار داخل شیر باید کاملاً تخلیه شود.
سیال باقیمانده نیز باید تخلیه شود.
اگر سیال خطرناک باشد، عملیات پاکسازی و گاززدایی نیز باید انجام شود.
هرگز شیر تحت فشار را باز نکنید.
این کار میتواند خطرات جدی ایجاد کند.
۳. تمیز کردن شیر
پس از ایمنسازی، سطح خارجی شیر تمیز میشود.
گردوغبار، روغن و مواد فرایندی باید از روی شیر پاک شوند.
این کار چند مزیت دارد.
اول اینکه کار تعمیر راحتتر میشود. همچنین عیبهای ظاهری بهتر دیده میشوند.
۴. بررسی وضعیت ظاهری
در این مرحله وضعیت ظاهری شیر بررسی میشود.
بدنه، فلنجها، ساقه و سایر قسمتهای قابل مشاهده باید کنترل شوند.
موارد زیر باید ثبت شوند:
- خوردگی
- ترک
- ضربه
- تغییر شکل
- نشتی
- آسیب به فلنج
این اطلاعات در گزارش تعمیر ثبت میشوند.
۵. جدا کردن عملگر
بعضی شیرهای صنعتی به اکچویتور مجهز هستند.
در این حالت، عملگر باید طبق دستورالعمل سازنده جدا شود.
قبل از جدا کردن عملگر، موقعیت آن را مشخص کنید.
همچنین بهتر است از وضعیت نصب عکس گرفته شود.
این کار مونتاژ مجدد را آسانتر میکند.
۶. علامتگذاری قطعات
علامتگذاری قطعات یکی از مراحل مهم دمونتاژ است.
قطعات باید به شکلی مشخص علامتگذاری شوند. همچنین جهت نصب قطعات باید ثبت شود.
این کار احتمال اشتباه هنگام مونتاژ را کاهش میدهد.
۷. باز کردن پیچها
اکنون میتوان پیچها و اتصالات را باز کرد.
برای این کار باید از ابزار مناسب استفاده شود.
برخی پیچها ممکن است دچار خوردگی شده باشند. در این شرایط، باز کردن پیچ باید با دقت انجام شود.
استفاده از ضربه شدید میتواند به قطعات آسیب بزند.
۸. خارج کردن قطعات داخلی
پس از باز شدن قسمتهای اصلی، قطعات داخلی خارج میشوند.
نوع این قطعات به ساختار شیر بستگی دارد.
برای مثال، قطعات داخلی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- گیت
- دیسک
- بال
- پلاگ
- سیت
- ساقه
- بوش
- رینگ آببندی
- گسکت
هر قطعه باید پس از خارج شدن بررسی شود.
بازرسی قطعات پس از دمونتاژ
پس از باز کردن شیر، قطعات باید بهدقت بررسی شوند.
این مرحله اطلاعات مهمی درباره علت خرابی شیر ارائه میدهد.
بررسی خوردگی
سطح قطعات باید از نظر خوردگی بررسی شود.
خوردگی شدید میتواند ضخامت قطعه را کاهش دهد.
بنابراین، در صورت مشاهده خوردگی جدی، اندازهگیری دقیق لازم است.
بررسی سایش
قطعات متحرک معمولاً بیشتر در معرض سایش هستند.
سطح ساقه، سیت و قطعات آببندی باید کنترل شوند.
میزان سایش نیز باید با محدوده مجاز مقایسه شود.
بررسی ترک
برخی ترکها با چشم دیده نمیشوند.
به همین دلیل، در صورت نیاز باید از تستهای غیرمخرب استفاده شود.
روشهایی مانند PT و MT میتوانند برای شناسایی برخی ترکها کاربرد داشته باشند.
بررسی سطوح آببندی
سطوح آببندی اهمیت زیادی دارند.
وجود خط و خش یا خوردگی روی این سطوح میتواند باعث نشتی شود.
بنابراین، سیت و قطعات مرتبط باید با دقت بررسی شوند.
تعمیر یا تعویض قطعات
پس از بازرسی، وضعیت هر قطعه مشخص میشود.
برخی قطعات سالم هستند و دوباره استفاده میشوند.
برخی قطعات نیز با تعمیر یا ماشینکاری قابل استفاده خواهند بود.
در مقابل، قطعات آسیبدیده باید تعویض شوند.
برای مثال، سیت شیر ممکن است دچار خوردگی یا سایش شده باشد.
در این شرایط، ابتدا میزان آسیب بررسی میشود. سپس در صورت امکان، سیت ماشینکاری میشود.
اگر آسیب شدید باشد، تعویض قطعه گزینه مناسبتری خواهد بود.
مراحل مونتاژ شیرآلات صنعتی
پس از پایان تعمیر، مرحله مونتاژ آغاز میشود.
در این مرحله، قطعات دوباره در جای خود قرار میگیرند.
مونتاژ باید با دقت انجام شود. زیرا نصب اشتباه یک قطعه میتواند عملکرد شیر را مختل کند.
۱. تمیز کردن قطعات
ابتدا تمام قطعات باید تمیز شوند.
سطوح اتصال و آببندی باید کاملاً تمیز باشند.
همچنین نباید براده یا آلودگی روی قطعات باقی بماند.
۲. کنترل قطعات
قبل از نصب، قطعات دوباره بررسی میشوند.
قطعات تعمیرشده نیز باید از نظر ابعاد و سلامت سطح کنترل شوند.
این مرحله از ورود قطعات معیوب به شیر جلوگیری میکند.
۳. نصب قطعات داخلی
قطعات داخلی باید طبق ترتیب صحیح نصب شوند.
جهت نصب نیز اهمیت زیادی دارد.
بنابراین، دستورالعمل سازنده باید در این مرحله مورد توجه قرار گیرد.
۴. نصب گسکت و آببند
گسکت و آببند باید در محل صحیح قرار بگیرند.
در بسیاری از تعمیرات، گسکتهای قدیمی تعویض میشوند.
این کار احتمال نشتی پس از مونتاژ را کاهش میدهد.
۵. بستن بدنه و کاور
پس از نصب قطعات داخلی، بدنه و کاور بسته میشوند.
پیچها باید بهصورت یکنواخت سفت شوند.
همچنین در صورت وجود دستورالعمل سازنده، گشتاور مناسب پیچها باید رعایت شود.
۶. نصب ساقه و عملگر
ساقه در محل خود نصب میشود.
سپس چرخ دستی یا اکچویتور نصب خواهد شد.
موقعیت عملگر باید با وضعیت شیر هماهنگ باشد.
۷. بررسی حرکت شیر
پس از مونتاژ، شیر باید چند بار باز و بسته شود.
حرکت شیر باید روان و بدون گیرکردگی باشد.
همچنین نباید صدای غیرعادی ایجاد شود.
اگر مشکلی مشاهده شد، شیر باید دوباره بررسی شود.
تست شیر پس از مونتاژ
پس از پایان مونتاژ، شیر باید تست شود.
نوع تست به نوع شیر و الزامات پروژه بستگی دارد.
تستهای رایج عبارتاند از:
- تست بدنه
- تست سیت
- تست نشتی
- تست عملکرد
- تست عملگر
نتایج تمام تستها باید ثبت شوند.
این اطلاعات در سوابق تعمیرات شیر نگهداری میشوند.
نکات مهم هنگام دمونتاژ و مونتاژ
برای اجرای صحیح این فرایند، چند نکته مهم باید رعایت شود.
- ابتدا شیر را کاملاً ایمن کنید.
- فشار داخل شیر را تخلیه کنید.
- از ابزار مناسب استفاده کنید.
- قطعات را هنگام باز کردن علامتگذاری کنید.
- از قطعات آببندی محافظت کنید.
- قطعات را پس از باز کردن تمیز کنید.
- قطعات معیوب را دوباره استفاده نکنید.
- گسکتهای آسیبدیده را تعویض کنید.
- پیچها را با گشتاور مناسب ببندید.
- عملکرد شیر را پس از مونتاژ بررسی کنید.
- تست نهایی را انجام دهید.
- نتایج تعمیر را ثبت کنید.
تجهیزات مورد نیاز برای دمونتاژ و مونتاژ
کارگاه تعمیر شیرآلات به تجهیزات مناسب نیاز دارد.
برخی از تجهیزات مورد استفاده عبارتاند از:
- ابزارهای دستی و تخصصی
- جرثقیل کارگاهی
- میز تعمیرات
- تجهیزات تمیزکاری
- تجهیزات اندازهگیری
- تجهیزات تست فشار
- ابزارهای گشتاورسنج
- تجهیزات ماشینکاری
استفاده از تجهیزات مناسب باعث افزایش دقت کار میشود.
همچنین احتمال آسیب به قطعات کاهش پیدا میکند.
اهمیت آموزش نیروی تعمیرات
دمونتاژ و مونتاژ شیرآلات فقط به ابزار مناسب نیاز ندارد.
نیروی تعمیرات نیز باید مهارت کافی داشته باشد.
تعمیرکار باید ساختار انواع شیرآلات را بشناسد.
همچنین باید با دستورالعملهای تعمیر و الزامات ایمنی آشنا باشد.
در نتیجه، آموزش مناسب میتواند کیفیت تعمیرات را افزایش دهد.
جمعبندی
دمونتاژ و مونتاژ شیرآلات صنعتی بخش مهمی از فرایند تعمیر است.
در ابتدا باید شیر ایمن و مشخصات آن ثبت شود.
سپس قطعات با دقت باز میشوند. پس از آن، قطعات داخلی مورد بازرسی قرار میگیرند.
قطعات سالم دوباره استفاده میشوند. قطعات قابل تعمیر نیز تعمیر یا ماشینکاری خواهند شد.
در مرحله بعد، قطعات دوباره مونتاژ میشوند.
در پایان نیز تست عملکرد و تست نشتی انجام میشود.
اجرای صحیح این مراحل، احتمال خرابی مجدد شیر را کاهش میدهد. همچنین باعث افزایش عمر مفید شیرآلات صنعتی میشود.
